BZ-020 · Bát tự
Phù ức, điều hậu và thông quan: ba câu hỏi khác nhau
Ba phương pháp chọn dụng thần đặt ba câu hỏi khác nhau về lá số: có mạnh hay yếu, có quá lạnh hay quá nóng, có hai hành đang đối đầu không. Bài này nêu từng câu hỏi và cách chúng dẫn tới các hành cần dùng.
Ba câu hỏi, ba phương pháp
| Phương pháp | Câu hỏi | Hướng giải quyết |
|---|---|---|
| Phù ức (扶抑) | Nhật chủ mạnh hay yếu? | Mạnh thì ức (tiết, chế); yếu thì phù (sinh, giúp) |
| Điều hậu (調候) | Lá số quá lạnh, quá nóng, quá khô hay quá ẩm? | Dùng hành làm ấm khi lạnh, làm dịu khi nóng, làm ráo khi ẩm, làm nhuận khi khô |
| Thông quan (通關) | Có hai hành lực ngang nhau đang chống nhau không? | Đặt hành trung gian ở giữa để nối hai bên |
Ba phương pháp này không loại trừ nhau. Một lá số có thể đồng thời cần được nuôi (phù ức), cần được làm ấm (điều hậu) và có hai hành đối đầu (thông quan). Khi đó người đọc phải quyết định thứ tự ưu tiên và nói rõ lý do.
Phù ức: lấy mạnh yếu làm trục
Phù ức là cách trực quan nhất: sau khi xác định Nhật chủ mạnh hay yếu, ta chọn các thần nghịch lại xu hướng đó. Nhật chủ mạnh cần tiết bớt (Thực thương), tiêu hao (Tài) hoặc chế (Quan sát). Nhật chủ yếu cần được nuôi (Ấn) hoặc giúp (Tỷ kiếp). Cách này dễ hiểu và dễ tính, nên được dùng rộng rãi trong các phần mềm.
Điểm yếu của nó là xem lá số như một bài toán cân bằng một chiều, có thể bỏ qua yếu tố mùa, hoặc những cấu trúc đặc biệt mà thế cân bằng thông thường không áp dụng (xem bài thân vượng và thân nhược).
Điều hậu: lấy mùa làm trục
Điều hậu nhìn vào “khí hậu” của lá số. Sinh giữa mùa đông giá lạnh, nước nhiều, lá số thường cần Hỏa để ấm; sinh giữa mùa hè nóng gắt, lửa nhiều, lá số thường cần Thủy để làm dịu. Có sách còn chia nhỏ theo từng Nhật chủ và từng tháng, như Cùng Thông Bảo Giám (窮通寶鑑), một sách chuyên về điều hậu.
SAOMI có cho thêm hành điều hậu ngoài hỷ dụng và kỵ thần, dựa trên bảng điều hậu theo Nhật chủ và tháng. Hành này cho biết hướng “làm ấm” hay “làm dịu” mà mùa sinh gợi ý, đứng riêng cạnh các hành cân bằng.
Thông quan: nối hai hành đối đầu
Khi hai hành có lực ngang nhau và đang khắc nhau, như Thủy và Hỏa đều nhiều, lá số ở thế giằng co. Thông quan đặt một hành trung gian giữa hai bên, sao cho một hành sinh ra hành trung gian rồi hành này sinh ra hành kia, biến đối đầu thành chuyển tiếp.
| Hai hành đối đầu | Hành thông quan | Dòng chảy |
|---|---|---|
| Thủy – Hỏa | Mộc | Thủy sinh Mộc, Mộc sinh Hỏa |
| Hỏa – Kim | Thổ | Hỏa sinh Thổ, Thổ sinh Kim |
| Kim – Mộc | Thủy | Kim sinh Thủy, Thủy sinh Mộc |
| Mộc – Thổ | Hỏa | Mộc sinh Hỏa, Hỏa sinh Thổ |
| Thổ – Thủy | Kim | Thổ sinh Kim, Kim sinh Thủy |
Khi các phương pháp cho kết quả khác nhau
- Ghi ra kết quả của từng phương pháp, kèm lý do ngắn.
- Nếu chúng cùng hướng, kết luận chắc hơn; nếu chúng chọn các hành khác nhau, ghi rõ đó là điểm chưa chắc.
- Xem lá số thuộc kiểu nào: nếu mùa cực đoan (hạ nóng, đông lạnh), điều hậu thường được ưu tiên; nếu lá số cân bằng về mùa mà lệch về mạnh yếu, phù ức thường đủ; nếu có hai khối hành đối đầu rõ rệt, thông quan nên được xét.
- Đối chiếu với thực tế bằng những quan sát nhỏ, có mốc thời gian, thay vì chọn bên nghe hợp lý hơn.
Hai hiểu lầm thường gặp
Hiểu lầm: Điều hậu chỉ là chuyện thêm lửa mùa đông, thêm nước mùa hè.
Cách hiểu phù hợp: Điều hậu còn xét độ ẩm, độ khô và sự lệch của cả lá số. Ngoài ra nhiều lá số mùa xuân thu cũng có nhu cầu điều hậu tùy Nhật chủ và các chữ khác.
Hiểu lầm: Chỉ có một phương pháp đúng, các cái khác là sai.
Cách hiểu phù hợp: Các phương pháp phục vụ các câu hỏi khác nhau. Điều quan trọng là biết mình đang hỏi câu nào và nói rõ phương pháp.
Thử ngay trên lá số của bạn
Tài liệu và xuất xứ
- Cùng Thông Bảo Giám (窮通寶鑑)Sách chuyên về điều hậu, chia theo từng Nhật chủ và từng tháng sinh.
- Trích Thiên Tủy (滴天髓)Có bàn đến sự cân bằng của khí và vai trò của thông quan giữa hai hành.
- Tử Bình Chân Thuyên (子平真詮)Nêu các hướng chọn dụng thần theo cách cục, có phần liên quan phù ức.
Bài viết nhằm hiểu khái niệm và cách tính, không thay lời khuyên chuyên môn và không dự đoán sự việc.
Đọc tiếp
BZ-019 · Bát tự
Hỷ thần, dụng thần và kỵ thần: cùng một chữ, phải nói rõ phương pháp
Hỷ thần, dụng thần và kỵ thần là những khái niệm trung tâm của Bát tự nhưng bị dùng rất lỏng. Mỗi trường phái xác định chúng theo một phương pháp khác nhau. Bài này phân biệt các thuật ngữ và nhắc rằng kết quả chỉ có nghĩa khi biết nó đến từ đâu.
BZ-013 · Bát tự
Thân vượng và thân nhược: hãy nói rõ ai mạnh hay yếu, trong điều kiện nào
Thân vượng hay thân nhược là kết quả của việc cân hai bên: lực sinh phù Nhật chủ và lực tiết hao hoặc chế ngự nó. Bài này giải thích ba yếu tố tạo nên sức mạnh, vì sao đó không phải là điểm số về năng lực, và vì sao nó dẫn tới hỷ dụng.
BZ-012 · Bát tự
Tháng lệnh ảnh hưởng sức mạnh các hành thế nào: mùa không phải một lá phiếu thêm
Tháng sinh quyết định mùa, và mùa quyết định hành nào đang cầm quyền (vượng), hành nào đang chờ (hưu) hay bị đè (tù, tử). Bài này trình bày năm trạng thái vượng, tướng, hưu, tù, tử và lý do chi tháng không chỉ là “thêm một điểm”.
BZ-006 · Bát tự
Ngũ hành sinh khắc: hiểu quan hệ, không chỉ thuộc thứ tự
Năm hành Mộc, Hỏa, Thổ, Kim, Thủy nối với nhau bằng hai vòng: sinh và khắc. Học thuộc thứ tự thì dễ, nhưng đọc lá số cần hiểu mỗi quan hệ nói điều gì: nuôi, chế, tiết hay tiêu. Bài này đi từ vòng tròn đến cách đặt các hành quanh Nhật chủ.