Bốn trục của lá số: cung mọc, cung lặn, giữa trời và thiên để

Tại nơi và lúc sinh, đường chân trời cắt vòng hoàng đạo ở hai điểm: điểm đang nhô lên ở phía đông là cung mọc (Asc), điểm đang lặn ở phía tây là cung lặn (Dsc). Đường kinh tuyến (nối bắc–nam qua đỉnh đầu) cắt vòng hoàng đạo ở hai điểm khác: điểm cao nhất là giữa trời (MC), điểm đối diện ở dưới đất là thiên để (IC).

Trong thiên văn, thiên đỉnh là điểm ngay trên đầu người quan sát (vuông góc với mặt đất). Giữa trời của lá số là điểm trên vòng hoàng đạo cắt kinh tuyến, một khái niệm khác, nên đôi khi bị gọi nhầm là “thiên đỉnh”. Hai điểm này gần bằng nhau chỉ khi hoàng đạo đi ngang đỉnh đầu. Bài này dùng “giữa trời” cho MC để tránh nhầm.

Cả bốn điểm cần giờ sinh, vĩ độ và kinh độ nơi sinh. Giữa trời chỉ phụ thuộc vào giờ sao địa phương và độ nghiêng của hoàng đạo; cung mọc còn phụ thuộc vào vĩ độ. Ở vĩ độ rất cao (gần vòng cực), vòng hoàng đạo có thể nằm sát chân trời và cung mọc đổi rất nhanh hoặc khó xác định.

Với hệ nhà Placidus, bốn trục chính là đầu của các nhà 1, 4, 7 và 10 (còn gọi là các nhà góc). Với nhà cả cung, bốn trục chỉ là bốn điểm nằm trong một nhà, không trùng đầu nhà. Vì vậy cùng một lá số có thể cho giữa trời ở nhà 10 trong cả hai hệ, hoặc ở nhà 9 trong nhà cả cung và nhà 10 trong Placidus tùy vị trí.

• Hiểu lầm: Cung mọc cũng là cung Mặt Trời.

  Cách hiểu phù hợp: Hai điểm này độc lập. Chỉ khi sinh đúng lúc Mặt Trời mọc thì cung mọc mới trùng cung Mặt Trời.

• Hiểu lầm: Giữa trời là nơi Mặt Trời đứng giữa trưa.

  Cách hiểu phù hợp: Mặt Trời đi qua kinh tuyến lúc trưa, nhưng MC là điểm hoàng đạo cắt kinh tuyến lúc sinh, và nó đổi theo giờ chứ không cố định ở “giữa trưa”.