Hoàng đạo nhiệt đới và hằng tinh: vì sao “cung” không trùng “chòm sao”

Hoàng đạo nhiệt đới đặt điểm 0° (đầu Bạch Dương) tại điểm xuân phân, nơi Mặt Trời cắt xích đạo trời mỗi mùa xuân. Cung ở đây là mốc theo mùa. Hoàng đạo hằng tinh đặt điểm 0° theo các sao cố định ở xa, nên gắn với vị trí chòm sao.

Trục quay của Trái Đất đảo chậm như con quay, mất khoảng 26.000 năm để hoàn thành một vòng. Hiện tượng này gọi là tuế sai (tiến động của các điểm phân). Hậu quả là điểm xuân phân dịch lùi chậm trên nền sao, mỗi năm một khoảng rất nhỏ, tích lại khoảng một độ sau chừng bảy mươi hai năm.

Hai hệ từng trùng nhau vào khoảng những thế kỷ đầu Công nguyên; từ đó đến nay chúng đã lệch khoảng 24 độ, gần bằng một cung. Vì vậy một người có Mặt Trời ở “Bạch Dương” theo hệ nhiệt đới thường có Mặt Trời nằm ở vùng chòm sao Song Ngư nếu nhìn trên nền sao thực.

Các chòm sao thực không có độ rộng bằng nhau trên đường hoàng đạo; ranh giới hiện đại do Liên đoàn Thiên văn Quốc tế đặt năm 1930 cho thấy có chòm rộng hơn 30° và có chòm hẹp hơn nhiều. Đường hoàng đạo cũng cắt qua một phần chòm Xà Phu (Ophiuchus) ngoài mười hai chòm quen thuộc. Chiêm tinh nhiệt đới không dùng ranh giới chòm sao mà chia đều 30° nên không bị ảnh hưởng bởi điều này.

SAOMI dùng hoàng đạo nhiệt đới, đúng với chiêm tinh phương Tây phổ biến. Trang lá số có mục “Cách tính đã dùng” ghi rõ lựa chọn này. Nếu bạn đọc lá số từ một nguồn dùng hệ hằng tinh, các vị trí sẽ lệch khoảng 24° và không so được trực tiếp.

• Hiểu lầm: Chiêm tinh sai vì các cung đã lệch khỏi chòm sao.

  Cách hiểu phù hợp: Chiêm tinh nhiệt đới chưa bao giờ nhằm bám theo chòm sao; nó dùng mốc theo mùa. Cách phê bình này đúng với hệ hằng tinh nhưng không áp dụng cho hệ nhiệt đới.

• Hiểu lầm: Hệ nào cũng cho cung Mặt Trời giống nhau.

  Cách hiểu phù hợp: Hai hệ lệch khoảng 24°, nên phần lớn người có cung Mặt Trời khác nhau giữa hai hệ.