Bát tự và Tử vi: cùng ngày giờ sinh, hai cách dựng lá số

Cả hai hệ đều dùng Can Chi (chu kỳ sáu mươi năm), mười hai Địa chi và ngũ hành. Cả hai cũng chia thời gian thành các tầng: năm sinh, tháng sinh, ngày sinh, giờ sinh, rồi chặng mười năm. Nhưng từ đó hai hệ đi hai hướng khác nhau về lịch, về cách ghi và về cách đọc.

Vì Bát tự đổi năm ở Lập xuân còn Tử vi đổi năm ở Tết, người sinh giữa hai mốc đó có hai “năm sinh” khác nhau. Ví dụ ngày 10 tháng 2 năm 2018 (dương lịch): Lập xuân đã qua (4 tháng 2) nên Bát tự tính là năm Mậu Tuất, còn Tết âm lịch 2018 là ngày 16 tháng 2 nên Tử vi vẫn tính là năm Đinh Dậu.

Hệ quả không nhỏ: can chi năm đổi thì chiều của đại vận hay đại hạn có thể đổi (vì phụ thuộc âm dương của năm), và với Tử vi còn đổi tứ hóa, vị trí các sao theo can chi năm. Nếu bạn sinh trong khoảng giữa Lập xuân và Tết, đừng ngạc nhiên khi hai hệ ghi hai năm khác nhau.

Điểm chạm rõ nhất là nạp âm. Để tìm Cục trong Tử vi, người ta lấy can chi của cung Mệnh, tra nạp âm của cặp can chi đó rồi lấy ngũ hành nạp âm làm Cục (Thủy nhị, Mộc tam, Kim tứ, Thổ ngũ, Hỏa lục). Đây cũng là bảng nạp âm sáu mươi Giáp Tý mà Bát tự dùng khi nói “Phú Đăng Hỏa” hay “Đại Trạch Thổ”. Ngoài ra, mười hai Địa chi trong hai hệ có cùng thứ tự nên ta có thể so các tam hợp, xung, hợp theo cùng hình học trên vòng mười hai.

Hai hệ trả lời hai kiểu câu hỏi. Bát tự mạnh ở việc mô tả sự cân bằng ngũ hành, nhịp lên xuống theo từng đại vận và quan hệ giữa các Can Chi. Tử vi mạnh ở việc mô tả cấu trúc theo lĩnh vực (cung nào bàn chuyện gì, sao nào đứng ở đâu). Khi hai hệ cho hai hướng khác nhau, đừng cộng hay trừ chúng thành một kết luận; hãy ghi cả hai, ghi điều mỗi hệ dựa vào, rồi kiểm cả hai với đời thật theo thời gian.

• Hiểu lầm: Bát tự là Tử vi rút gọn, hay Tử vi là Bát tự mở rộng.

  Cách hiểu phù hợp: Hai hệ có lịch gốc, cách ghi và cách đọc khác nhau. Chúng cùng dùng Can Chi nhưng không phải hai phiên bản của một hệ.

• Hiểu lầm: Hai hệ phải cho cùng kết luận nếu đều đúng.

  Cách hiểu phù hợp: Mỗi hệ nhìn bằng một khung khác nên nhấn mạnh những điều khác nhau. Sự khác biệt là bình thường, và việc ghép chúng để “cho khớp” dễ biến thành thiên kiến xác nhận.