Lần đầu xem Bát tự: làm quen Tứ trụ và Nhật chủ

Một lá số có rất nhiều ô chữ, nhãn và màu sắc cùng lúc. Cách học dễ nhất là che hết phần kết luận và chỉ nhìn tám chữ của bốn trụ. Mỗi trụ gồm một Thiên can (chữ trên) và một Địa chi (chữ dưới); bốn trụ cho ra tám chữ, nên mới gọi là Bát tự.

Trong sách cổ, các trụ được viết dọc và đọc từ phải sang trái; các bảng hiện đại có thể xếp từ trái sang phải. Vì vậy hãy luôn đọc nhãn cột (Năm, Tháng, Ngày, Giờ) để biết mình đang nhìn trụ nào, thay vì đoán theo vị trí.

Bốn trụ không được tính theo cùng một cách. Mỗi trụ dựa vào một vòng thời gian riêng, và mỗi vòng có mốc đổi riêng. Đây là nơi người mới hay nhầm nhất, vì ta quen nghĩ năm đổi ở Tết, tháng đổi ở mùng một.

Vì thế một người sinh sát ngày 4/2 có thể thuộc năm cũ dù đã sang tháng Giêng dương lịch, và một người sinh đầu tháng dương lịch có thể vẫn thuộc tháng Bát tự của tháng trước. Muốn đọc đúng, trước hết phải tin vào bốn trụ.

Trong bốn trụ, Thiên can của trụ ngày được gọi là Nhật chủ (cũng gọi là Nhật nguyên). Mọi chữ khác được đọc theo quan hệ với nó: chữ nào nuôi nó, chữ nào chế nó, chữ nào nó nuôi ra. Vì vậy hai người cùng năm, cùng tháng nhưng khác ngày sinh có thể có lá số đọc rất khác nhau.

Nhật chủ có mười khả năng: Giáp, Ất (Mộc), Bính, Đinh (Hỏa), Mậu, Kỷ (Thổ), Canh, Tân (Kim), Nhâm, Quý (Thủy). Hành của Nhật chủ là điểm xuất phát để xét ngũ hành và thập thần.

Chỉ khi có ba dòng ghi chú này, những nhãn như thân vượng, thân nhược, hỷ dụng hay đại vận mới có chỗ để bám vào. Nếu đọc nhãn trước, bạn sẽ khó biết nhận định đó đến từ chữ nào.

• Hiểu lầm: Bát tự là một bài trắc nghiệm tính cách.

  Cách hiểu phù hợp: Bát tự là một hệ ký hiệu gắn với thời điểm sinh, có luật xếp và luật đọc riêng. Bạn có thể dùng nó để tự soi, nhưng nó không phải một thang điểm có chuẩn hóa như trắc nghiệm tâm lý.

• Hiểu lầm: Con giáp của tôi là toàn bộ lá số.

  Cách hiểu phù hợp: Con giáp chỉ là một chữ (Địa chi của năm), và còn tính theo cách khác với Tết âm lịch. Bốn trụ cho tám chữ; con giáp chỉ là một phần nhỏ trong đó.

Nếu bạn nhân 60 năm, 12 tháng, 60 ngày và 12 canh giờ, sẽ được 518.400 tổ hợp. Đây chỉ là cận trên lý thuyết: chưa kiểm xem lịch thực tế có tạo ra hết các tổ hợp đó hay không. Con số này đủ để thấy rằng hai lá số trùng hoàn toàn rất hiếm, nhưng không nên dùng nó như một bằng chứng cho điều gì khác.

Sau khi quen với bốn trụ và Nhật chủ, bước hợp lý tiếp theo là hiểu vì sao mốc đổi của từng trụ lại như vậy (bài về tiết khí và trụ tháng), rồi sang ngũ hành sinh khắc và vai trò của Thiên can, Địa chi. Khi đã vững những phần này, thập thần sẽ dễ hiểu hơn nhiều.