Tú diệu là gì? Hai mươi bảy tú và con đường của Mặt Trăng

Chữ “tú” (宿) trong thiên văn cổ nghĩa là chỗ trọ: Mặt Trăng mỗi đêm trọ ở một vùng sao trên đường nó đi. Vì Mặt Trăng đi hết một vòng quanh bầu trời mất khoảng 27 ngày rưỡi, người xưa chia đường đi đó thành khoảng hai mươi bảy hoặc hai mươi tám đoạn, mỗi đoạn lấy một chòm sao làm dấu. Các đoạn này gọi là tú.

Cách chia này có ở nhiều nền văn minh: Trung Hoa có Nhị thập bát tú (hai mươi tám tú), Ấn Độ có hai mươi bảy nakshatra. Chúng là họ hàng với nhau về ý tưởng nhưng không giống hệt về ranh giới và tên gọi.

Nhị thập bát tú có một tú là Ngưu (牛), nằm giữa Đẩu và Nữ. Trong truyền thống Tú diệu, tú này thường được bỏ ra khi đếm các tú chính, nên chỉ còn hai mươi bảy, khớp với chu kỳ gần 27 ngày của Mặt Trăng: mỗi ngày Mặt Trăng ứng với một tú. Điều này gợi ý cách người ta liên hệ ngày sinh âm lịch với một tú.

Hệ này gắn với bộ kinh Tú Diệu (宿曜經), do nhà sư Bất Không (Amoghavajra) dịch sang chữ Hán vào khoảng giữa thế kỷ thứ tám, và theo truyền thống được đưa sang Nhật Bản bởi nhà sư Không Hải (Kūkai) vào đầu thế kỷ thứ chín. Từ đó nó phát triển thành một truyền thống riêng ở Nhật gọi là Sukuyōdō (宿曜道). Phần lớn tài liệu hiện đại bàn về Tú diệu vì thế đến từ truyền thống Nhật Bản.

Bài này chỉ đặt khái niệm. Cách xác định “bản mệnh tú” của một người, các quan hệ giữa hai tú và vì sao các nguồn cho kết quả khác nhau được bàn ở bài tiếp theo. SAOMI chưa có công cụ tính Tú diệu; các bài ở đây là kiến thức nền.

• Hiểu lầm: Tú diệu là Chiêm tinh phương Tây dưới tên khác.

  Cách hiểu phù hợp: Cả hai quan sát bầu trời, nhưng Tú diệu dựa vào đường đi của Mặt Trăng chia theo tú và hệ lịch âm; Chiêm tinh phương Tây dựa vào vị trí các hành tinh trên hoàng đạo chia mười hai cung.

• Hiểu lầm: Tú diệu là Nhị thập bát tú trong phong thủy.

  Cách hiểu phù hợp: Hai hệ có chung gốc là các tú, nhưng cách dùng khác nhau và số tú chính cũng khác (hai mươi bảy so với hai mươi tám).