BZ-010 · Bát tự
Tàng can: Địa chi chứa những Thiên can nào?
Mỗi Địa chi là một kho nhỏ chứa từ một đến ba Thiên can, xếp theo bản khí, trung khí và dư khí. Biết bảng tàng can giúp bạn hiểu vì sao một chữ ở Địa chi lại kéo theo nhiều thập thần và hành khác nhau.
Một Địa chi là một kho nhỏ
Địa chi không chỉ là một hành mà là một khoảng thời gian: một tháng, một canh giờ. Trong khoảng đó, khí đổi dần: lúc đầu còn dư khí của tháng trước, giữa tháng là trung khí, sau cùng là khí chính của tháng. Truyền thống ghi lại điều đó bằng cách cho mỗi Địa chi chứa tối đa ba Thiên can, gọi là tàng can.
- Bản khí: Thiên can chủ của chi, khí mạnh nhất và đại diện cho chi.
- Trung khí: Thiên can phụ ở giữa, thường là bắc cầu với một hành khác.
- Dư khí: Thiên can còn lại từ giai đoạn trước, yếu nhất.
Bảng tàng can của mười hai Địa chi
| Địa chi | Tàng can (bản khí đứng đầu) | Điểm của SAOMI |
|---|---|---|
| Tý | Quý | Quý 8 |
| Sửu | Kỷ, Quý, Tân | Kỷ 5, Quý 2, Tân 1 |
| Dần | Giáp, Bính, Mậu | Giáp 5, Bính 2, Mậu 1 |
| Mão | Ất | Ất 8 |
| Thìn | Mậu, Ất, Quý | Mậu 5, Ất 2, Quý 1 |
| Tỵ | Bính, Mậu, Canh | Bính 5, Mậu 2, Canh 1 |
| Ngọ | Đinh, Kỷ | Đinh 5, Kỷ 3 |
| Mùi | Kỷ, Đinh, Ất | Kỷ 5, Đinh 2, Ất 1 |
| Thân | Canh, Nhâm, Mậu | Canh 5, Nhâm 2, Mậu 1 |
| Dậu | Tân | Tân 8 |
| Tuất | Mậu, Tân, Đinh | Mậu 5, Tân 2, Đinh 1 |
| Hợi | Nhâm, Giáp | Nhâm 5, Giáp 3 |
Dùng tàng can khi đọc lá số
Tàng can làm ba việc. Một là cho Địa chi có “nội dung”: Dần không chỉ là Mộc mà chứa Giáp, Bính, Mậu, nên đồng thời mang Mộc, Hỏa, Thổ. Hai là giải thích vì sao có chữ “thông căn”: một Thiên can có rễ khi cùng hành xuất hiện trong tàng can của một Địa chi. Ba là cho phép đọc thập thần ẩn: mỗi tàng can có một thập thần riêng so với Nhật chủ.
- Với mỗi Địa chi trong tứ trụ, viết ra các tàng can theo bảng.
- Với mỗi tàng can, ghi thập thần của nó so với Nhật chủ.
- Xem Thiên can nào của lá số xuất hiện lại trong tàng can (thấu can) và Thiên can nào có rễ.
- Ưu tiên bản khí khi cần quyết định nhanh; dùng trung khí và dư khí để mô tả chi tiết.
Ghi chú: ngày nào trong tháng thì chữ nào cầm lệnh
Một số sách (như phần “Nhân nguyên tư lệnh”) chia tháng thành các đoạn ngày: ngay sau tiết là dư khí cầm lệnh, rồi trung khí, rồi bản khí. Cách này cho phép đọc chính xác hơn người sinh ở đầu tháng khác với người sinh cuối tháng. SAOMI hiện dùng cách tính trọng số cố định theo bảng, không chia theo ngày trong tháng.
Hai hiểu lầm thường gặp
Hiểu lầm: Tàng can là tính cách “ẩn” của tôi.
Cách hiểu phù hợp: Tàng can là các Thiên can chứa trong Địa chi để tính hành, thập thần và gốc rễ. Gọi nó là “ẩn” chỉ vì nó không nằm ở hàng Thiên can; không nên hiểu thành một mặt tâm lý bí mật.
Hiểu lầm: Địa chi chứa ba Thiên can thì cả ba có sức bằng nhau.
Cách hiểu phù hợp: Bản khí mạnh nhất, trung khí vừa, dư khí yếu. Bảng điểm của SAOMI thể hiện thứ bậc đó.
Thử ngay trên lá số của bạn
Tài liệu và xuất xứ
- Tam Mệnh Thông Hội (三命通會)Tập hợp bảng tàng can và cách bàn về nhân nguyên tư lệnh; các bản có khác biệt nhỏ.
- Uyên Hải Tử Bình (淵海子平)Có bảng tàng can trong phần các chi của lá số.
Bài viết nhằm hiểu khái niệm và cách tính, không thay lời khuyên chuyên môn và không dự đoán sự việc.
Đọc tiếp
BZ-011 · Bát tự
Thông căn, thấu can và đắc lệnh: ba câu hỏi, đừng gộp thành một chữ “vượng”
Ba khái niệm này thường bị gộp vào cách nói “vượng” hay “nhược” cho nhanh. Thực ra mỗi khái niệm trả lời một câu hỏi khác nhau: Thiên can có rễ không, chữ ẩn có lộ ra không, và mùa có đứng về phía hành đó không.
BZ-014 · Bát tự
Thập thần là gì? Bắt đầu từ quan hệ với Nhật chủ
Mười thần không phải mười nhân vật hay mười vận may: chúng là mười tên gọi cho mười kiểu quan hệ giữa một chữ trong lá số và Nhật chủ. Bài này đi từ ngũ hành đến âm dương để dựng ra đủ mười thần, rồi nói cách đọc chúng mà không dán nhãn tốt xấu.
BZ-008 · Bát tự
Mười Thiên can và mười hai Địa chi đảm nhiệm vai trò gì?
Thiên can và Địa chi là hai bộ ký hiệu ghép lại thành vòng sáu mươi Can Chi. Bài này nêu hành, âm dương và vai trò của từng bộ, vì sao chỉ có sáu mươi cặp, và vì sao hình tượng của mỗi chữ chỉ là điểm tựa để nhớ chứ không phải tính cách.
BZ-012 · Bát tự
Tháng lệnh ảnh hưởng sức mạnh các hành thế nào: mùa không phải một lá phiếu thêm
Tháng sinh quyết định mùa, và mùa quyết định hành nào đang cầm quyền (vượng), hành nào đang chờ (hưu) hay bị đè (tù, tử). Bài này trình bày năm trạng thái vượng, tướng, hưu, tù, tử và lý do chi tháng không chỉ là “thêm một điểm”.